HİDROMETALURJİ SİSTEMLERİ

​

"Bilimsel Proses Tasarımı – Yüksek Geri Kazanım – Endüstriyel Güvenilirlik"

​

HİDROMETALURJİ NEDİR?

Hidrometalurji; metallerin sulu çözeltiler kullanılarak çözündürülmesi, saflaştırılması ve geri kazanılması esasına dayanan bir ekstraktif metalurji yöntemidir.

Proses; cevher, konsantre veya endüstriyel atıkların kontrollü kimyasal reaksiyonlar ile çözündürülmesini (liç) ve ardından hedef metalin çözeltiden seçici olarak ayrıştırılmasını kapsar.

Başlıca uygulama alanları:
Bakır (Cu), Altın (Au), Gümüş (Ag), Çinko (Zn), Nikel (Ni), Kobalt (Co), Nadir Toprak Elementleri (REE), endüstriyel atık ve cüruf geri kazanımı.

HİDROMETALURJİK PROSES AŞAMALARI

​

1. Liç (Leaching)

Cevherin uygun kimyasal reaktif ile, belirli pH, sıcaklık ve redoks koşullarında çözündürülmesi işlemidir.

Liç türleri:
• Asidik liç (H₂SO₄, HCl vb.)
• Alkali liç (NaOH vb.)
• Siyanür liçi (Au/Ag için)
• Basınçlı liç (Autoclave)
• Yığın liçi (Heap Leaching)
• Karıştırmalı tank liçi (Agitated Tank Leach)

Tasarım parametreleri:
• Katı oranı (% solids)
• pH
• Eh (redoks potansiyeli)
• Sıcaklık
• Karıştırma hızı
• Reaktif tüketimi ve kinetik optimizasyon

 

2. Katı–Sıvı Ayırma

Liç sonrası oluşan yüklü çözeltinin (pregnant solution) katı fazdan ayrılması gerekir.

Kullanılan ekipmanlar:
• Kalınlaştırıcı (Thickener)
• Filtre pres
• Vakum filtre
• CCD (Counter Current Decantation) sistemleri

 

3. Çözelti Saflaştırma

Amaç; istenmeyen iyonların uzaklaştırılması ve metal seçiciliğinin artırılmasıdır.

Başlıca yöntemler:
• Çöktürme (Precipitation)
• Çözücü ekstraksiyonu (Solvent Extraction – SX)
• İyon değiştirici reçineler
• Aktif karbon adsorpsiyonu

 

4. Metal Geri Kazanımı

Son aşamada çözeltide bulunan metal ekonomik ve yüksek saflıkta geri kazanılır.

Başlıca yöntemler:
• Elektrokazanım (Electrowinning)
• Çimentoasyon
• Kristalizasyon
• Gaz indirgeme

​

HİDROMETALURJİNİN AVANTAJLARI

• Pirometalurjiye kıyasla düşük sıcaklıkta çalışma
• Daha düşük enerji tüketimi
• Daha düşük emisyon değerleri
• Düşük tenörlü cevherlerin ekonomik işlenmesi
• Atık ve ikincil kaynakların geri kazanımı
• Modüler ve ölçeklenebilir tesis tasarımı

​

ENDÜSTRİYEL TASARIM KRİTERLERİ

Profesyonel bir hidrometalurji tesisi tasarımında aşağıdaki unsurlar kritik öneme sahiptir:

• Kütle ve enerji dengelerinin detaylı hesaplanması
• Reaktif tüketim optimizasyonu
• Asit ve kimyasallara dayanıklı malzeme seçimi (korozyon kontrolü)
• Proses kontrol enstrümantasyonu (pH, ORP, debi, yoğunluk ölçümü)
• Çevresel mevzuata uyum
• Atık nötralizasyon ve arıtma sistemlerinin projelendirilmesi

​

SONUÇ

Hidrometalurji; modern madencilik, metal üretimi ve geri kazanım sektörünün en stratejik proses alanlarından biridir.

Doğru mühendislik hesaplarına dayalı olarak tasarlanmış bir sistem:
✔ Maksimum metal geri kazanımı
✔ Minimum işletme maliyeti
✔ Çevresel uyumluluk
✔ Uzun vadeli sürdürülebilirlik

sağlar.